U eri sveprisutnih ekrana, briga za zdravlje očiju postala je imperativ, a posebno je istaknuta opasnost koju predstavlja plava svetlost. Emitovana od digitalnih ekrana, plava svetlost je tema brojnih istraživanja kako u naučnoj zajednici, tako i među opštom populacijom.

Sa sve većim razvojem tehnologije, sve više izvora svetlosti emituje plavu boju, koja se smatra potencijalno štetnom za zdravlje očiju. LED lampe, televizijski ekrani, računari, tableti i pametni telefoni su samo neki od izvora koji koriste OLED ili AMOLED tehnologiju i emituju plavu svetlost.

Pilot studije su već pokazale da dugotrajno izlaganje plavoj svetlosti može izazvati niz simptoma poput zamora očiju, glavobolje, zamagljenog vida i suvih očiju. Još ozbiljnije, postoji naučno dokazana veza između plave svetlosti i određenih bolesti oka poput katarakte i degeneracije makule. Nedavna studija istraživala je efekte nošenja stakala koja filtriraju plavu svetlost (BLFL) na sindrom računarskog vida (CVS) i umor kod radiologa. Sindrom računarskog vida obuhvata simptome kao što su zamor očiju, glavobolje, zamagljen vid i suvoća očiju, što je posebno značajno s obzirom na sve veću upotrebu elektronskih uređaja. U okviru ove studije, istraživači su sproveli prospektivnu studiju ukrštenog dizajna s deset specijalizanata  radiologije. Rezultati su pokazali da je većina simptoma bila smanjena kada su ispitanici nosili BLFL u poređenju s lažnim naočarima, što sugeriše na koristi ovog vida zaštite.

Istraživanje koje je nedavno objavljeno u uglednom medicinskom časopisu „Cochrane Database of Systematic Reviews“, istraživači su analizirali efekte naočara za filtriranje plave svetlosti na različite aspekte vida i kvalitet sna kod odraslih osoba. Naočare koje filtriraju plavu svetlost štite oči od ultraljubičastog zračenja i određenih delova svetlosti kratkih talasa, što bi trebalo da ima pozitivan uticaj na vid i san.

Ovo istraživanje uključilo je 17 studije sa različitim uzorcima i periodima praćenja. Iako nijedna od studija nije imala niski rizik od pristrasnosti u svim analiziranim domenima, nekoliko studija je pokazalo da nošenje ovih naočara može imati određene koristi u smanjenju zamora očiju.  Osnovna pretpostavka ovih istraživanja je da plava svetlost utiče na naš cirkadijanski proces, što može dovesti do poremećaja sna i smanjenja produktivnosti. Na osnovu teorije cirkadijanskog procesa i nedavnih istraživanja iz oblasti hronobiologije, istraživači su predložili jednostavnu i jeftinu intervenciju za poboljšanje spavanja – nošenje naočara koje filtriraju plavu svetlost.

U prvoj studiji, analizirani su podaci 63 menadžera i otkriveno je da nošenje ovih naočara može efikasno poboljšati spavanje, angažovanje na poslu i performanse u zadacima. Efekti su bili naročito izraženi kod zaposlenih koji obično spavaju kasnije tokom dana. Druga studija analizira podatke prikupljene od 67 predstavnika korisničkog servisa  koji su potvrdili većinu nalaza, pri čemu su performanse u zadacima kod klijenata takođe bile pozitivno povezane sa nošenjem naočara koje filtriraju plavu svetlost. Međutim, istraživači su takođe ukazali na potencijalne negativne efekte nošenja ovih naočara, uključujući povećanje depresivnih simptoma, glavobolje i nelagodnost prilikom nošenja.

Prilikom odabira naočara opremljenih plavim ili blue blok filterima, ključno je obratiti pažnju na proizvođače ovih stakala, kao i na standarde po kojima se proizvode slojevi koji filtriraju plavu svetlost. Važno je napomenuti da ne nude sva stakla isti nivo zaštite, te neka od njih mogu blokirati čak i onu plavu svetlost koja je neophodna za optimalno funkcionisanje našeg organizma. Rezultat neadekvatnog izbora stakala može biti pojava neželjenih reakcija(opisanih u gore pomenutim studijama) kao što su glavobolja, povećanje depresivnih simptoma ili nelagodnost tokom nošenja. Različiti proizvođači i brendovi mogu implementirati tehnologiju filtriranja plave svetlosti na različite načine, što rezultira različitim efektima i iskustvima kod korisnika.

Profesionalci poput oftalmologa, optometrista i optičara imaju obavezu da beleže ove neželjene reakcije kod svojih pacijenata. Važno je uzeti u obzir individualne karakteristike pacijenta, poput radnih navika i uslova, kao i svrhu zbog koje koristi naočare – da li ih nosi isključivo tokom rada ili ih nosi svakodnevno. Tek uz detaljno prikupljene anamnestičke podatke možemo pružiti adekvatne preporuke o tome koje vrste stakala su najpodesnije za određenog pacijenta.

Iako visoke cene ovakvih proizvoda mogu delovati obeshrabrujuće, treba imati na umu da neki proizvođači ulažu ozbiljne napore i značajna finansijska sredstva kako bi svoje proizvode testirali na reprezentativnom uzorku korisnika pre nego što ih stave u promet. Ovi napori potvrđeni su brojnim studijama u akademskoj zajednici, što dodatno opravdava visoke cene ovih proizvoda.

Osim toga, važno je da se korisnici  pridržavaju preporučenih uputstava za nošenje i korišćenje ovih naočara kako bi se maksimalno iskoristile potencijalne koristi, uz minimalizaciju potencijalnih negativnih efekata. Naučna istraživanja u oblasti optometrije i oftalmologije nastavljaju da pružaju nove uvide i rešenja. Nošenje naočara koje filtriraju plavu svetlost može biti ključno za poboljšanje opštih stavova i ponašanja na poslu, ističu istraživači.

 Plava svetlost predstavlja jedan od izazova savremenog doba, ali sa pravim pristupom i zaštitom, možemo sačuvati zdravlje naših očiju u digitalnoj eri.